บทเรียนจากแม่เมาะ…ถึงกระบี่ ! (1)

กว่า 36 ปีที่ชาวบ้านแม่เมาะต้องดำรงชีวิตอยู่กับสิ่งแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไป ไม่ว่าจะเป็นมลพิษทางเสียง มลพิษทางอากาศ รู้ตัวกันอีกทีก็อยู่ที่โรงพยาบาลแล้ว ปัญหาส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับปัญหาทางด้านสุขภาพของคนในพื้นที่ เช่น การระคายเคืองผิวและระคายเคืองตา หายใจไม่สะดวก ปัญหาจากโรงไฟฟ้าถ่านหินไม่ได้มีเพียงด้านสุขภาพเท่านั้น ด้านการเกษตรก็ประสบปัญหาหนักเช่นกัน พืชพันธุ์ สัตว์เลี้ยง แหล่งน้ำ ก็ได้รับผลกระทบด้วยเช่นกัน ยิ่งไปกว่านั้นหลายครอบครัวต้องสูญเสียสมาชิกภายในครอบครัวผู้เป็นที่รัก ไม่ว่าจะอยู่ในช่วงวัยใดก็ต้องเผชิญกับโรคที่ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้เพราะพวกเขาเหล่านั้นไม่สามารถหลีกเลี่ยงกับผลกระทบที่เกิดจากการปล่อยมลพิษจากโรงไฟฟ้าถ่านหินแม่เมาะได้ เช่น แก๊สซัลเฟอร์ไดออกไซด์ (SO2) ฝุ่นละอองที่มีอนุภาคเล็กที่เข้าสู่ร่างกาย


กว่า 20 ปีกับการต่อสู้เรียกร้อง 2 ครั้งกับการหวังพึ่งศาล ที่บทสรุปในวันที่ 11 มี.ค. 2557 ชาวบ้านได้ผลตอบแทนคือเงินเพียงไม่กี่บาท ชาวบ้านบางคนกล่าวว่า “เขานั้นไม่ได้ต้องการให้เลิกผลิตไฟฟ้าหรือหยุดโรงไฟฟ้า เพียงแต่อยากให้โรงไฟฟ้ามาคุยกันบ้าง ใส่ใจและดูแลผลกระทบที่จะเกิดขึ้นบ้าง” เงินไม่ใช่คำตอบของทุกอย่างต่อให้ได้มากเท่าไหร่ก็ไม่สามารถซื้อบางสิ่งบางอย่างให้ย้อนกลับคืนมาได้ การเลือกใช้พลังงานในการผลิตไฟฟ้า ควรคำนึงถึงผลที่จะเกิดตามมาทั้งในด้านสิ่งแวดล้อมและชีวิตความเป็นอยู่ของบุคคลในพื้นที่ เพียงหากใส่ใจและไม่ละเลยต่อหน้าที่ ปัญหาหลายๆอย่างอาจเบาบางลง การต่อสู้ของชาวบ้านแม่เมาะยังไม่จบ ยังต้องเดินหน้าต่อ ไม่ใช่การต่อสู้เพื่อตัวเองแต่เป็นการต่อสู้เพื่อคนในรุ่นต่อไป เพื่อให้คนรุ่นลูกรุ่นหลานของตนได้อยู่อย่างสบายไม่เกิดปัญหาดังเช่นที่ผ่านมา จากกรณีโรงไฟฟ้าถ่านหินแม่เมาะจะเป็นบทเรียนเกี่ยวกับถ่านหินของประเทศไทย ที่ต่อให้มีมาตรการที่ดีแค่ไหน หากละเลยก็จะก่อให้เกิดผลเสียที่ตามมาอย่างมากมาย

ปัจจุบันโรงไฟฟ้ากระบี่เดิมมีกำลังผลิตอยู่ที่ 340 เมกะวัตต์ โดยใช้น้ำมันเตาเป็นวัตถุดิบ แต่หากมีการดำเนินการเป็นโรงไฟฟ้าถ่านหินจะทำให้ได้กำลังผลิตไฟฟ้าเพิ่มขึ้นเป็น 870 เมกะวัตต์ “เชื้อเพลิงเปลี่ยน กำลังการผลิตก็เพิ่มขึ้น” นำมาสู่คำถามว่า “แล้วกระบี่จะเป็นอย่างไร?”

ในกรณีไฟฟ้าแม่เมาะเป็นการใช้ถ่านหินลิกไนต์ที่มีอยู่ในพื้นที่ทำให้ไม่ต้องมีการขนย้ายใดๆ จึงทำให้เกิดเพียงผลกระทบจากการทำเหมืองและมลพิษที่ถูกปล่อยจากกระบวนการผลิตไฟฟ้า ผลกระทบดังกล่าวจึงส่งผลในวงที่ไม่กว้างนัก คือ ชุมชนและพื้นที่โดยรอบตัวโรงไฟฟ้าและเหมืองถ่านหินเพียงเท่านั้น

แต่กระบี่หากเกิดโรงไฟฟ้าถ่านหินเช่นเดียวกับที่จังหวัดลำปางแล้ว จะส่งผลกระทบเป็นบริเวณกว้างมากกว่า เพราะนอกเหนือจากผลกระทบที่ชาวบ้านที่อาศัยอยู่บริเวณรอบๆโรงไฟฟ้าจะได้รับแล้วนั้น ยังมีผลกระทบอื่นๆ ตามมาอีก เนื่องจากที่จังหวัดกระบี่เองไม่ได้มีเหมืองถ่านหินในพื้นที่อย่างโรงไฟฟ้าถ่านหินแม่เมาะ จึงทำให้ต้องมีการซื้อหาและนำเข้าถ่านหินจากต่างประเทศ เช่น ประเทศอินโดนีเซีย ออสเตรเลียและแอฟริกาใต้ ถึงแม้จะมีการบอกว่าถ่านหินเป็นพลังงานที่มีราคาถูกหรือต้นทุนต่ำ และเป็นถ่านหินสะอาด แต่จะมีใครรู้ว่าการเดินทางของเชื้อเพลิงสะอาดที่ว่านั้นทำให้เส้นทางการขนส่งนั้นอันตราย ไม่ว่าจะเป็นถ่านหินที่ล่วงหล่นลงทะเลและการเดินทางของเรือขนส่งถ่านหินขนาดใหญ่ที่จะก่อให้เกิดความเสียหายต่อปะการังและหญ้าทะเล ปัญหาเหล่านี้จะนำไปสู่การสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพทั้งสัตว์ในท้องถิ่นและสัตว์อพยพ เช่น พะยูน วาฬเพชฌฆาต โลมาลายจุด และนกอีกกว่า 100 ชนิด นอกจากนี้ยังส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตของชาวบ้านที่ส่วนใหญ่มีการทำประมงเป็นอาชีพหลัก ที่สำคัญกว่านั้นจังหวัดกระบี่ยังเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่มีชื่อเสียงไปทั่วโลก ที่กล่าวมาเป็นเพียงผลกระทบบางส่วนเท่านั้น ยังไม่ใช่ทั้งหมดที่จะเกิดขึ้นหลังจากการสร้างโรงไฟฟ้าถ่านหิน จึงอดคิดไม่ได้ว่าหากโครงการนี้เกิดขึ้นจริงที่จังหวัดกระบี่ จะเกิดผลเสียอย่างมหาศาลเพียงใด จึงอยากให้มีการทบทวนว่าผลกระทบที่ได้จากโรงไฟฟ้าถ่านหินนั้นคุ้มค่าแล้วหรือกับสิ่งที่กำลังจะสูญเสียไป? เพราะถ้าหากเราปล่อยให้โรงไฟฟ้าถ่านหินเกิด ก็ต้องเตรียมพร้อมเผชิญกับผลที่ตามมา เพราะเมื่อเราสูญเสียมันไปแล้วเราจะไม่มีทางที่จะเรียกร้องหรือสร้างมันขึ้นมาใหม่ได้อีกเลย…

เขียนเรียบเรียงโดย : วริศรา ปานพรม ( อาย ) นิสิตสหกิจศึกษากรีนพีซ
นิสิตสาขาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยนเรศวร

Advertisements

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s